عبد الرحمن جامي

مقدمة ويليام چيتيك 1

نقد النصوص في شرح نقش الفصوص

مقدمه 1 - نقد النصوص في شرح نقش الفصوص و اهميت آن در عرفان ايران كتاب نقد النصوص فى شرح نقش الفصوص ، اثر عارف و شاعر نامى ايران مولانا عبد الرحمن جامى ، يكى از كتابهاى معتبر در عرفان نظرى مكتب شيخ اكبر محيى الدين بن عربى است . وجود لا اقل يك نسخه و معمولا چند نسخه از كتاب نقد النصوص در بيشتر كتابخانه‌هاى ايران و تركيه و شبه قارهء هند نشان دهندهء اهميت زياد اين كتاب است . در كتابخانهء سليمانيه در استانبول بيش از 25 نسخه از آن موجود است ، و به قول خان بابا مشار اين كتاب چهار بار نيز به چاپ سنگى رسيده است . « 1 » بدون شك اين اثر پر ارزش در گسترش مكتب عرفانى خاص شيخ اكبر همواره يكى از مهمترين كتابها به شمار مىرفته و در اشاعهء آن سهم خاصى داشته است . آشنايى با بعضى از آثار دانشمندان اخير ايران ، مانند فيض كاشانى و عبد الرحيم دماوندى ، نشان مىدهد كه در دورهء صفوى و پس از آن نقد النصوص كاملاً شناخته و مورد استفاده بوده است . « 2 »

--> « 1 » . سه بار در هندوستان و يك بار در ايران . ر ك مؤلفين كتاب چاپى تهران 1340 - 1344 ش ، ج 3 ، ص 806 . « 2 » . فيض ( ف 1090 ) تقريباً ده درصد از كتاب كلمات مكنونهء خود را مستقيماً از نقد النصوص بدون ذكر مأخذ ، ولى گاهى با عبارت « اهل معرفت گويند » و مانند آن ، نقل كرده است ، و قسمت معتنا به بقيهء اين كتاب از ساير آثار جامى است . در اصول معارف نيز فيض چندين بار از نقد النصوص نقل قول مىكند . عبد الرحيم دماوندى در كتاب مفتاح اسرار الحسينى ( تاريخ كتابت : 1160 ) نيز چند بار از نقد النصوص نقل قول مىكند و دو بار از آن نام مىبرد . براى اثبات اين مطالب صفحات دقيق اين نقل قولها ذكر مىشود . شمارهء صفحات دست راست دو نقطه ( : ) اعداد زير مربوط به كتابى است كه در بالاى اعداد نام برده شده است و شمارهء صفحات دست چپ دو نقطه مربوط به كتاب نقد النصوص است ( مثلا 8 - 9 : 25 / 8 - 26 / 4 به اين صورت خوانده مىشود : شماره‌هاى 8 - 9 شمارهء صفحات كتاب كلمات مكنونه و 25 / 8 - 26 / 4 يعنى صفحهء 25 سطر 8 كتاب نقد النصوص تا صفحه 26 سطر 4 همين كتاب ) . كلمات مكنونه ( به تصحيح عزيز الله عطاردى قوچانى ، تهران 1343 ش ) : 8 - 9 : 25 / 8 - 26 / 4 . 12 : 25 / 5 - 6 . 13 : 22 / 4 - 23 / 4 . 17 : 23 / 25 - 27 ، 23 / 11 - 14 ، 26 / 12 - 15 . 24 : ترجمهء 42 / 4 - 6 ؛ 42 / 6 - 15 . 27 : 43 / 14 - 44 / 8 . 28 : 141 / 24 - 142 / 16 . 31 : 46 / 19 - 22 ، 46 / 8 - 17 . 37 : 65 / 15 - 66 / 3 ، 145 / 12 - 146 / 1 . 38 : 69 / 13 - 16 . 39 : 144 / 19 - 145 / 2 . 40 : 68 / 12 - 14 ، 68 / 24 - 26 ، 67 / 8 - 9 . 41 : 72 / 12 - 13 . 42 : ترجمهء 127 / 15 - 17 . 43 : 127 / 24 - 25 ، 127 / 18 - 21 ، ترجمهء 134 / 3 - 10 ، 131 / 8 - 11 . 43 - 44 : تحيرير 129 / 15 - 130 / 2 . 44 : 128 / 12 - 14 . 47 : 183 / 3 - 184 / 6 ، 184 / 17 - 18 . 48 : 44 / 13 - 23 ، 45 / 6 - 8 . 48 - 49 : 118 / 11 - 119 / 3 . 49 : 224 / 1 - 7 . 49 - 50 : 224 / 9 - 10 . 51 : 124 / 15 - 18 . 52 : 224 / 19 - 225 / 4 ، 225 / 5 - 8 . 53 : 225 / 8 - 12 . 54 : 225 / 13 - 226 / 7 . 55 : 226 / 16 - 18 ، 224 / 23 - 25 . 58 : 165 / 16 - 166 / 3 ، 166 / 7 - 16 . 58 - 59 : 167 / 14 - 17 ، 167 / 21 - 168 / 8 . 60 - 61 : ترجمه و خلاصهء 168 / 9 - 169 / 14 . 61 - 62 : 169 / 15 - 170 / 11 . 62 - 63 : نقل و تحرير 181 / 5 - 15 . 63 - 64 : 181 / 16 - 24 . 64 : 29 / 11 - 30 / 2 ، 30 / 23 . 70 - 71 : 54 / 3 - 55 / 9 . 71 : 53 / 3 - 54 / 1 . 71 - 72 : ترجمهء 52 / 8 - 10 ، 56 / 13 . 92 : خلاصه و ترجمهء 184 / 11 - 185 / 5 و 187 / 1 - 10 . 92 - 93 : 187 / 10 - 188 / 8 . 93 : 188 / 17 - 189 / 4 . 94 : 211 / 3 - 18 . 95 : 212 / 5 - 213 / 4 . 97 : 213 / 5 - 9 . 98 : 247 / 10 - 14 . 99 : ترجمه و تحرير 185 / 15 - 176 / 1 و 173 / 5 - 9 و 172 / 20 - 21 . 99 - 100 : 172 / 24 - 173 / 2 . 101 : 176 / 2 - 4 . 101 - 102 : 176 / 5 - 22 . 102 : 130 / 12 - 20 ، 131 / 1 - 2 . 109 - 110 : 192 / 19 - 20 ، ترجمهء 192 / 15 - 17 و 193 / 3 . 110 : 192 / 21 - 22 ، 193 / 3 - 18 . 112 : ترجمهء 150 / 1 - 5 ، 150 / 5 - 8 ، 150 / 8 - 12 . 113 : 151 / 16 ، 152 / 26 - 153 / 4 ، 151 / 21 - 22 ، 151 / 26 - 152 / 3 . 116 : 275 / 13 - 25 . 117 : 60 / 2 - 61 / 4 . 118 : 61 / 4 - 8 ، 96 / 20 - 24 . 118 - 119 : 96 / 9 - 19 . 120 : 89 / 4 - 20 . 121 : 89 / 21 . 90 / 4 . 122 : 103 / 17 - 20 ، 104 / 2 . 122 - 123 : 104 / 3 - 4 . 123 : 104 / 16 - 105 / 1 ، 105 / 17 ، 191 / 11 - 18 ، 91 / 22 . 124 : 92 / 4 - 12 ، 93 / 4 - 8 . 125 : 94 / 9 - 16 ، 95 / 1 - 7 . 126 : 95 / 8 - 11 . 130 / 131 : 96 / 5 - 7 ، 96 / 26 - 97 / 3 . 131 : 99 / 2 - 8 . 131 - 132 : ترجمهء 99 / 9 - 10 . 132 : ترجمهء 99 / 11 - 13 . 132 - 133 : 99 / 14 - 100 / 14 . 134 : 100 / 15 - 25 . 187 - 188 : 275 / 1 - 276 / 10 . 188 : 62 / 11 - 13 ، 62 / 14 - 16 .